
عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی: توضیحات سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی
مشکل دسترسی به کتاب درسی پس از دو ماه از آغاز سال تحصیلی
- در دو ماه ابتدایی سال تحصیلی، انتظار میرود تمام دانشآموزان در کلاسهایشان از منابع آموزشی کامل بهرهمند شوند.
- با این حال، گزارشهای میدانی و تماسهای خانوادگی نشان میدهد که برخی خانوادهها هنوز در تهیه کتابهای درسی برای فرزندانشان دچار مشکل هستند.
- والدین، حتی پس از پرداخت هزینه کتاب، مجبور به پیگیریهای متعدد برای دریافت آن میشوند.
آمار توزیع کتاب در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶
- سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی اعلام کرده است که در این سال تحصیلی ۹۳۶ عنوان کتاب درسی با مجموع ۱۶۴ میلیون جلد چاپ شده است.
- بیش از ۹۹٪ از این کتابها به دانشآموزان توزیع شدهاند، که در نگاه اول نشاندهنده تکمیل تقریباً کامل فرایند توزیع است.
فاصله میان آمار کلان و تجربههای میدانی
- گزارشهای میدانی نشان میدهد که هنوز شکاف قابل توجهی بین آمار توزیع کلی و دسترسی واقعی برخی دانشآموزان وجود دارد.
- این اختلاف نیازمند بررسی دقیقتر و شفافسازی در مورد دلایل آن است.
پاسخ سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی
- مسئولان سازمان اعلام کردند که فرایند توزیع کتابهای درسی بر اساس فهرست دانشآموزان ثبتشده در سامانههای مربوطه به پایان رسیده است.
- مرحله توزیع عمومی کتابها اکنون بسته شده و هیچ اقدام جدیدی در این زمینه در دست اجرا نیست.

—
چاپ کتاب تکنسخهای
- در حال حاضر، چاپ کتابهای تکنسخهای در دستور کار سازمان است.
- این کتابها برای دانشآموزانی تهیه میشود که نسخهی اصلی خود را گم کردهاند یا به دلایل دیگر نیاز به نسخهی جایگزین دارند.
- تاکنون هیچ گزارشی مبنی بر وجود دانشآموزی که بدون کتاب درسی باقی مانده باشد، به این سازمان ارائه نشده است.
دلایل عدم دریافت کتاب توسط برخی دانشآموزان
تأخیر در ثبتنام و سفارش کتاب
- اگر ثبتنام تحصیلی دانشآموز با تأخیر انجام شود، سفارش و چاپ کتاب نیز به همان میزان عقب میافتد.
- فرایند چاپ و آمادهسازی کتابهای درسی زمانبر است؛ بنابراین دانشآموزانی که دیرتر ثبتنام میکنند، معمولاً کتابهایشان را با فاصله زمانی بیشتری دریافت میکنند.

نبود مجوز فعالیت مدارس غیردولتی
- برخی مدارس غیردولتی فاقد مجوز رسمی فعالیت هستند.
- بهدلیل عدم ثبت اسامی دانشآموزان این مدارس در فهرست رسمی سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، کتاب برای آنها در چرخه توزیع برنامهریزی نشده است.
مشکلات ناشی از عدم دریافت کتاب درسی
- برخی والدین ادعا میکنند که فرزندانشان از اردیبهشت ماه ثبتنام کرده و هزینه کتابهای درسی را پرداخت کردهاند، اما هنوز هیچ کتابی دریافت نکردهاند.
- در بازدید از مدارس، مسئولان آموزشی معمولاً اعلام میکنند که وزارت آموزش و پرورش کتابهای درسی را در اختیار مدرسه قرار نداده است؛ اما بر اساس توضیحات سازمان پژوهش، علت اصلی عدم دریافت کتابها معمولاً به عدم مجوز فعالیت مدرسه و عدم ثبت اسامی دانشآموزان در فهرست رسمی مربوط میشود.
- این وضعیت باعث میشود خانوادههایی که فکر میکنند هزینه کتاب را پرداخت کردهاند، از علت واقعی عدم دریافت کتاب بیاطلاع بمانند و پیگیریهایشان به دستگاهی بیربط هدایت شود که در واقع نام فرزندشان در فهرست سفارشهای آن ثبت نشده است.
پایان ماجرا؛ آمار توزیع کافی نیست، دانشآموز باید کتاب داشته باشد
- توزیع بیش از ۹۹ درصد کتابهای چاپ شده نشاندهنده گستردگی عملیات تولید و توزیع منابع آموزشی در کشور است، اما این آمار تنها نشاندهندهی توزیع است و نه دسترسی واقعی دانشآموزان به کتابها.
- برای اطمینان از دسترسی هر دانشآموز، لازم است مدرسهها درباره وضعیت مجوز فعالیت خود و امکان ثبت سفارش کتاب برای دانشآموزان شفافسازی کنند؛ نه اینکه مسئولیت را به وزارت آموزش و پرورش تحویل دهند.
- سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی اعلام کرده است که توزیع بر اساس فهرستهای ثبتشده پایان یافته و چاپ کتابهای تکنسخه آغاز شده؛ بنابراین بررسی موارد باقیمانده به صورت موردی ضروری است تا هیچ دانشآموزی به دلیل تأخیر در ثبت سفارش، مشکلات اداری مدرسه یا عدم مجوز فعالیت، از دسترسی به کتاب محروم نماند.
- بسته شدن آمار توزیع کتابها نباید معادل پایان پروندههای دانشآموزانی باشد که هنوز کتابی روی میز تحصیلشان ندارند؛ زیرا پایان فرایند اداری توزیع لزوماً به معنای پایان دغدغه خانوادهها نیست.


