رتبه بندی جهانی دانش آموزان: کدام کشورها در صدر قرار دارند؟

نتایج ارزیابی بین‌المللی پیزا

آخرین ارزیابی بین‌المللی پیزا (PISA) نشان می‌دهد که برخی کشورها در رقابت علمی جهانی عملکرد بهتری داشته‌اند و در صدر رتبه‌بندی قرار گرفته‌اند. این ارزیابی توسط سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) در سال ۲۰۲۶ منتشر شده است.

بر اساس این رتبه‌بندی، مناطق شرکت‌کننده چین با میانگین امتیاز ۵۷۸.۷ در جایگاه نخست قرار گرفته‌اند. پس از آن، سنگاپور با ۵۵۲.۷ و تایوان با ۵۳۱.۳ امتیاز در رتبه‌های دوم و سوم قرار دارند. این ارزیابی مهارت‌های دانش‌آموزان ۱۵ ساله را در سه حوزه ریاضیات، علوم و خواندن در ۹۱ نظام آموزشی شرکت‌کننده می‌سنجد.

رتبه‌بندی ۱۰ کشور برتر

• مناطق پکن، شانگهای، جیانگسو و ژجیانگ چین با میانگین ۵۷۸.۷ امتیاز در رتبه نخست قرار دارند.
• سنگاپور با میانگین ۵۵۲.۷ امتیاز در جایگاه دوم است.
• تایوان با میانگین ۵۳۱.۳ امتیاز رتبه سوم را به خود اختصاص داده است.
• منطقه ماکائو چین با میانگین ۵۳۰.۳ امتیاز در جایگاه چهارم قرار گرفته است.
• ژاپن با میانگین ۵۲۲ امتیاز رتبه پنجم را دارد.
• کره جنوبی با میانگین ۵۱۶.۳ امتیاز در جایگاه ششم است.
• استونی با میانگین ۵۱۱.۳ امتیاز رتبه هفتم را کسب کرده است.
• هنگ کنگ چین با میانگین ۴۹۹.۳ امتیاز در جایگاه هشتم قرار دارد.
• بریتانیا با میانگین ۴۹۷.۷ امتیاز رتبه نهم را به دست آورده است.
• نیوزیلند با میانگین ۴۹۵.۳ امتیاز در رتبه دهم قرار دارد.

عملکرد برتر شرق آسیا

شرق آسیا میزبان دانش‌آموزانی است که بالاترین امتیازها را در جهان کسب کرده‌اند. نظام‌های آموزشی این منطقه شش جایگاه نخست رتبه‌بندی را به خود اختصاص داده‌اند. مناطق شرکت‌کننده چین، شامل پکن، شانگهای، جیانگسو و ژجیانگ، در ریاضیات و علوم پیشتاز هستند، در حالی که سنگاپور در مهارت خواندن رتبه نخست را دارد.

نظام‌های آموزشی شرق آسیا بر نظم تحصیلی، برنامه‌های درسی فشرده، توسعه مهارت‌های معلمان و انتظارات بالای والدین از فرزندانشان تأکید دارند. پژوهش‌ها همچنین بر نگرش‌های فرهنگی نسبت به تلاش و پیشرفت تحصیلی در موفقیت دانش‌آموزان چینی تأکید می‌کنند. با این حال، این نتایج بیشتر بازتاب‌دهنده شرایط آموزشی و اجتماعی-اقتصادی هستند تا تفاوت‌های ذاتی در توانایی افراد.

وضعیت آمریکای شمالی

کانادا با ۴۹۵ امتیاز در جایگاه یازدهم و آمریکا با ۴۸۵ امتیاز در رتبه شانزدهم قرار دارند. نتایج آزمون‌های دانش‌آموزان آمریکایی از دهه ۲۰۱۰ روند کاهشی داشته و همه‌گیری کرونا این روند را تشدید کرده است. نظام آموزشی کانادا نیز با نگرانی‌هایی درباره کاهش عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان روبه‌رو بوده است.

علاوه بر افت یادگیری ناشی از همه‌گیری، افزایش شکاف‌های اجتماعی-اقتصادی، غیبت‌های مکرر دانش‌آموزان و کمبود معلم، فشار بیشتری بر مدارس آمریکای شمالی وارد کرده است. این چالش‌ها پرسش‌هایی درباره میزان موفقیت نظام‌های آموزشی در حمایت از دانش‌آموزانی که با مشکلات تحصیلی روبه‌رو هستند، مطرح می‌کند.

غیبت کشورهای آفریقایی

کشورهای آفریقایی در میان ۴۰ کشور برتر این رتبه‌بندی حضور ندارند. این موضوع می‌تواند به شرایط آموزشی، اجتماعی و اقتصادی این کشورها مرتبط باشد.

چالش‌های آموزشی در آفریقا

آفریقا با وجود پیشرفت‌های قابل توجه در زمینه آموزش، همچنان با چالش‌های اساسی مواجه است که مانع از دستیابی به جایگاه مطلوب در نظام آموزشی جهانی می‌شود. هیچ یک از نظام‌های آموزشی این قاره در میان ۴۰ رتبه برتر ارزیابی‌های بین‌المللی قرار نگرفته‌اند. این امر تا حد زیادی به دلیل مشارکت محدود کشورهای آفریقایی در آزمون‌های بین‌المللی مانند “پیزا” است که مقایسه عملکرد آموزشی در سراسر آفریقا را دشوار می‌سازد.

بر اساس گزارش یونسکو، زیرساخت‌های ناکافی، کمبود معلم، و دسترسی نابرابر به آموزش از مهم‌ترین موانع پیشرفت آموزشی در آفریقا به شمار می‌روند. فقر و نابرابری اقتصادی نیز به عنوان عوامل کلیدی در این زمینه مطرح هستند. علاوه بر این، نابرابری جنسیتی در بسیاری از مناطق آفریقا همچنان وجود دارد و دختران با موانع بیشتری مانند ازدواج زودهنگام، مسئولیت‌های خانوادگی و دشواری در تکمیل دوره تحصیل مواجه هستند.

سرمایه‌گذاری در آموزش و تخصیص موثر منابع به دانش‌آموزان محروم، نقش کلیدی در فرصت‌های یادگیری ایفا می‌کند.

وب سایت ویژوال کپیتالیست تاکید می‌کند که میزان سرمایه‌گذاری در آموزش و نحوه تخصیص منابع، بر فرصت‌های یادگیری و پیشرفت آموزشی تاثیر مستقیم دارد. بنابراین، ضروری است که کشورهای آفریقایی توجه بیشتری به بهبود زیرساخت‌های آموزشی، افزایش تعداد معلمان و دسترسی برابر به آموزش برای همه دانش‌آموزان، به ویژه دختران، داشته باشند.