تعلیم و تربیت، کلید طلایی پیشرفت و اقتدار ملی

تعلیم و تربیت، کلید طلایی پیشرفت

علی اکبر صالحی، رئیس بنیاد ایران شناسی، در آیین تجلیل از مفاخر تعلیم و تربیت، بر اهمیت آموزش و پرورش به عنوان بنیاد اصلی پیشرفت جامعه تأکید کرد. وی با اشاره به اولین آیه نازل شده بر پیامبر اسلام، «اقرأ»، این واژه را نشان‌دهنده آغاز مسیر تعالی جامعه اسلامی از علم و آگاهی دانست.

نخستین کلمه‌ای که بر پیامبر اکرم (ص) نازل شد، «اقرأ» بود؛ همین واژه به تنهایی نشان می‌دهد که مسیر تعالی و پیشرفت جامعه اسلامی از علم، آگاهی و دانایی آغاز می‌شود.

صالحی تعلیم و تربیت را فراتر از انتقال دانسته‌ها توصیف کرد و آن را دمیدن روح آگاهی و شکوفاسازی فطرت انسان خواند.

تعلیم و تربیت صرفا انتقال دانسته‌ها نیست، بلکه دمیدن روح آگاهی، شکوفاسازی فطرت و ایجاد پیوند میان انسان و افق‌های بیکران معنا است.

وی با تشبیه توسعه کشور به پرورش یک درخت، بر اهمیت آغاز کار از ریشه تأکید کرد و گفت:

ملتی که خواهان سرافرازی است، باید همچون باغبانی عمل کند که کار را از ریشه آغاز می‌کند، نه از شاخه‌ها. اقتصاد، صنعت، سیاست و امنیت، همگی شاخه‌های یک درخت‌اند و ریشه اصلی آن، انسان تربیت‌شده است.

صالحی با اشاره به نقش کلیدی آموزش و پرورش در شکل‌گیری سایر بخش‌های کشور، آن را بنیاد و زیربنای کشور خواند و گفت:

تعلیم و تربیت صرفا یکی از بخش‌های کشور نیست، بلکه بنیاد و زیربنای آن به شمار می‌رود. اگر این بنیاد مستحکم باشد، می‌توان بناهای بزرگی بر آن ساخت، اما اگر سست باشد، هرچه بنای توسعه بالاتر رود، لرزش و آسیب‌پذیری آن بیشتر خواهد شد.

پیوند ناگسستنی تعلیم و تربیت اخلاقی

رئیس هیأت مدیره انجمن مفاخر تعلیم و تربیت، با اشاره به آموزه‌های قرآن کریم، بر پیوند ناگسستنی تعلیم و تربیت اخلاقی تأکید کرد و گفت:

قرآن کریم تزکیه و تعلیم را در کنار یکدیگر قرار داده است، این موضوع نشان می‌دهد که اسلام نه آموزش بدون اخلاق را می‌پذیرد و نه اخلاقی را که از دانش و آگاهی تهی باشد.

وی با اشاره به پیشینه تاریخی و فرهنگی ایران، حکمت الهی و اخلاق مبتنی بر پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک را همواره از بنیان‌های اصلی جامعه ایرانی دانست. صالحی با استناد به روایت هرودوت درباره نظام تربیتی ایرانیان در عصر هخامنشی، به اهمیت مهارت‌های جسمانی، عملی و تربیت اخلاقی در کنار یکدیگر اشاره کرد.

مراکز علمی تاریخی ایران

صالحی با اشاره به مراکز علمی تاریخی ایران، از جمله جندی شاپور، تأکید کرد که این مراکز تنها محل گردآوری دانش نبودند، بلکه عرصه تعامل تمدن‌ها، گفت‌وگوی ادیان و آموزش اخلاق، به ویژه اخلاق پزشکی، به شمار می‌رفتند. وی با اشاره به نقش ایرانیان در شکوفایی علمی و فرهنگی پس از ورود اسلام، به دانشمندان برجسته تمدن علمی ایران و اسلام، از جمله ابن سینا، فارابی، خوارزمی، ابوریحان بیرونی، خواجه نصیرالدین طوسی و غزالی اشاره کرد.

آثار برجسته ادبی و اخلاقی ایران

صالحی همچنین به آثار برجسته ادبی و اخلاقی ایران، از جمله قابوس نامه، اخلاق ناصری و گلستان سعدی اشاره کرد و این آثار را فراتر از متون ادبی، کتاب‌هایی ارزشمند در حوزه تربیت و پرورش اخلاقی انسان دانست. وی با یادآوری جایگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی در فرهنگ ایرانی، به بیت مشهور او اشاره کرد:

توانا بود هر که دانا بود، ز دانش دل پیر برنا بود.

تحولات نظام آموزشی ایران در دوران معاصر

رئیس بنیاد ایران شناسی، اقدامات امیرکبیر در تأسیس دارالفنون را به عنوان یکی از نقاط عطف آموزش نوین کشور دانست و از میرزا حسن رشدیه به عنوان پدر معارف نوین ایران یاد کرد. صالحی با اشاره به ضرورت یادآوری چهره‌های اثرگذار در تاریخ تعلیم و تربیت ایران، گفت:

باید از مفاخر و پیشگامان این عرصه که در شکل‌گیری نظام آموزشی و تربیتی کشور نقش داشته‌اند، به شایستگی یاد کرد.