برنامهٔ درسی جدید برای حفظ قرآن در مدارس: جزئیات و اهداف
برنامهٔ درسی جدید برای حفظ قرآن در مدارس
وزارت آموزش و پرورش، در راستای اجرای دستورالعمل راه‌اندازی مدارس حفظ قرآن کریم، «کلیات برنامهٔ درسی آموزش حفظ در مدارس حفظ قرآن کریم»
را برای مدت سه سال تحصیلی به‌صورت آزمایشی ابلاغ کرد. این برنامه با همکاری سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی و معاونت پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش تهیه شده است.
هدف اصلی این برنامه، ایجاد یک مسیر تربیتی و آموزشی برای دانش‌آموزان و حرکت تدریجی آنان به سمت حفظ کامل قرآن کریم است. ارتقای سواد قرآنی با تأکید بر حفظ معنا، آموزش عملی و مستمر قواعد تجوید و قرائت صحیح، و نهادینه کردن انس با قرآن از مهم‌ترین اهداف این برنامه است.
جزئیات برنامهٔ درسی
بر اساس برنامهٔ ابلاغی، در مدارس حفظ قرآن کریم هر هفته شش ساعت به برنامهٔ آموزشی قرآن کریم افزوده می‌شود. با احتساب متوسط ۳۰ هفتهٔ آموزشی در سال، مجموع آموزش قرآن کریم به حدود ۱۸۰ ساعت می‌رسد. از این میزان، ۱۲۰ ساعت به حفظ ترتیبی قرآن کریم و ۶۰ ساعت به مرور و تثبیت محفوظات، درک معنای اجمالی، و ارتقای مهارت‌های قرآنی اختصاص دارد.
در تدوین محتوای آموزشی، مسیر حفظ از انتهای قرآن کریم و به ترتیب جزءهای ۳۰، ۲۹، ۲۸، ۲۷ و … پیش‌بینی شده است. همچنین استفاده از مصاحف رایج ۶۰۴ صفحه‌ای با ۱۵ سطر در هر صفحه مورد تأکید قرار گرفته است. محتوای تعیین‌شده به صورت حداقلی تنظیم شده و دانش‌آموزان مستعد می‌توانند با تشخیص مربی حفظ، میزان محفوظات خود را افزایش دهند.
برنامه بر تناسب فرآیند حفظ با توان و استعداد دانش‌آموزان تأکید دارد و امکان پیگیری محفوظات به صورت هماهنگ با کلاس یا به شکل انفرادی با هماهنگی مربی وجود دارد. هدف، افزایش انگیزه و رغبت دانش‌آموزان برای انس با قرآن کریم و حفظ آن، و جلوگیری از ایجاد دل‌زدگی و اضطراب است.
فرایند حفظ و تثبیت محفوظات
در برنامهٔ درسی مدارس حفظ قرآن کریم، فرایند حفظ اولیه در هفت گام تعریف شده است: صحیح خوانی، مشاهدهٔ دقیق متن، درک معنا، تقطیع، تکرار، حفظ خوانی، و اتصال قطعات. در این فرایند، استفاده از قرائت صحیح و فصیح مدرس، فایل‌های صوتی استادان برجسته، هم‌خوانی و جمع‌خوانی، و قرائت انفرادی دانش‌آموزان مورد توجه قرار گرفته است.
برای مرور نیز دو حوزهٔ «مرور محفوظات اخیر»
و «مرور محفوظات گذشته»
در نظر گرفته شده است تا وقفه میان حفظ و مرور به حداقل برسد. تلفیق روخوانی و حفظ خوانی، بهره‌گیری از استماع، کتابت، مباحثه، و پرسش و پاسخ از جمله روش‌های پیشنهادی برای تثبیت و ارزشیابی محفوظات است.
ارزشیابی و سنجش دانش‌آموزان
بخشی از برنامه به شیوه‌های ارزشیابی اختصاص دارد. در دورهٔ ابتدایی، ارزشیابی حافظان قرآن کریم با تمرکز بر دو مؤلفهٔ «صحت حفظ» و «درک معنای اجمالی»
انجام می‌شود. در دورهٔ متوسطهٔ اول نیز این دو مؤلفه محور ارزشیابی هستند و ۹۰ درصد نمرهٔ آزمون به صحت حفظ و ۱۰ درصد به مفاهیم و درک معنا اختصاص می‌یابد.
آزمون صحت حفظ به صورت شفاهی و با نمونه‌گیری از محفوظات برگزار می‌شود و میزان تسلط حافظ، صحت قرائت، استمرار حفظ، و توانایی بازیابی محفوظات مورد سنجش قرار می‌گیرد. در بخش درک معنا، فهم ترجمهٔ واژگان منتخب، عبارات قرآنی، پیام‌ها و مضامین آیات، و توانایی بهره‌گیری از مفاهیم قرآن در زندگی ارزیابی می‌شود.
در این برنامه تأکید شده است که کسب نکردن امتیاز یا حد نصاب قبولی در ارزیابی‌های حفظ قرآن، به تنهایی موجب الزام دانش‌آموز به انتقال به مدرسهٔ دیگر نمی‌شود. مدرسه با هماهنگی والدین و استاد حفظ، برنامه‌های مناسب برای ترمیم، تثبیت، و تقویت محفوظات دانش‌آموز را پیش‌بینی و اجرا خواهد کرد.
با ابلاغ این برنامه، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی گامی دیگر در جهت طراحی و اجرای برنامه‌ای منسجم برای آموزش حفظ قرآن کریم در مدارس برداشته است. این برنامه بر حفظ تدریجی آیات، فهم معنا، مهارت‌های قرآنی، تثبیت محفوظات، و شکل‌گیری انس پایدار دانش‌آموزان با قرآن کریم تأکید دارد.
برچسب:حفظ قرآن, دانش آموزان, قرآن کریم, مدارس
